ΕΥΘΥΝΗ ΜΕΛΩΝ Δ.Σ. ΕΝΑΝΤΙ ΔΗΜΟΣΙΟΥ

1. ΦΟΡΟΣ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΚΡΑΤΟΥΜΕΝΟΙ ΦΟΡΟΙ

Σύμφωναμε το άρθρο 115 του ΚΦΕ (Ν. 2238/1994):

«1. τα πρόσωπα που είναι διευθυντές, διαχειριστές ή διευθύνοντες σύμβουλοι και εκκαθαριστές των ημεδαπών ανώνυμων εταιριών ή συνεταιρισμών κατά το χρόνο της διάλυσης ή συγχώνευσης τους, ευθύνονται προσωπικώς και αλληλεγγύως για την πληρωμή του φόρου που οφείλεται υπό αυτά τα νομικά πρόσωπα σύμφωνα με τον παρόντα, καθώς και του φόρου που παρακρατείται, ανεξάρτητα από το χρόνο βεβαίωσης τους. Στις ανώνυμες εταιρίες που συγχωνεύονται, ευθύνεται αλληλεγγύως μαζί με τα πιο πάνω πρόσωπα, για την πληρωμή των κατά το προηγούμενο εδάφιο οφειλόμενων φόρων της διαλυόμενης εταιρίας και εκείνη που την απορρόφησε ή η νέα εταιρία που συστήθηκε ανεξάρτητα από το χρόνο βεβαίωσης τους. Τα πρόσωπα που αναφέρονται πιο πάνω έχουν δικαίωμα αναγωγής κατά των προσώπων που διατέλεσαν σύμβουλοι, καθώς και μέλη ή μέτοχοι του νομικού προσώπου κατά το χρόνο της διάλυσης του ως προς τους φόρους που αφορούν σε χρήσεις προγενέστερες από την έναρξη της εκκαθάρισης, ανεξάρτητα από το χρόνο βεβαίωσης τους.

2. Τα πρόσωπα που είναι διευθυντές, διαχειριστές και γενικά εντεταλμένοι στη διοίκηση του νομικού προσώπου, κατά το χρόνο της διάλυσης των λοιπών νομικών προσώπων του άρθρου 101, ευθύνονται προσωπικώς και αλληλεγγύως για την πληρωμή του φόρου που οφείλεται από αυτά τα νομικά πρόσωπα σύμφωνα με τον παρόντα, καθώς και των φόρων που παρακρατούνται, ανεξάρτητα από το χρόνο βεβαίωσης τους.

3. Τα πρόσωπα που αναφέρονται στις παραγράφους 1 και 2 ευθύνονται προσωπικώς και αλληλεγγύως για τους παρακρατούμενους φόρους και κατά τη διάρκεια λειτουργίας του νομικού προσώπου που εκπροσωπούν, ως εξής:

α) Αν έχει γίνει η παρακράτηση φόρου, όλα τα πρόσωπα που είχαν μία από τις ως άνω ιδιότητες από τη λήξη της προθεσμίας απόδοσης του φόρου και μετά.

β) Αν δεν έχει γίνει η παρακράτηση φόρου, όλα τα πρόσωπα, που είχαν μία από τις πιο πάνω ιδιότητες κατά το χρόνο που υπήρχε η υποχρέωση παρακράτησης του φόρου».

Κατά συνέπεια, τα απλά μέλη του ΔΣ που δεν έχουν τις ανωτέρω ιδιότητες (διευθυντές, διαχειριστές, διευθύνοντες σύμβουλοι κτλ.) δεν υπέχουν προσωπική και αλληλέγγυα ευθύνη για την καταβολή του φόρου εισοδήματος, πλην της περίπτωσης που αναφέρεται στο τελευταίο εδάφιο της παρ. 1 του άρθρου 115 του ΚΦΕ. Σύμφωνα με τη διάταξη αυτή    στην   περίπτωση φόρων οι οποίοι αφορούν σε χρήσεις πριν από την έναρξη της εκκαθάρισης του διαλυόμενου νομικού προσώπου, και ανεξάρτητα από το χρόνο βεβαίωσής τους, τα πρόσωπα που κατέχουν μία από τις   ιδιότητες (διευθύνοντα σύμβουλου, διευθυντού, εκκαθαριστή, απορροφούσα ΑΕ),  έχουν δικαίωμα αναγωγής κατά των προσώπων που διετέλεσαν σύμβουλοι, μέλη ή μέτοχοι του διαλυόμενου προσώπου κατά το χρόνο της διάλυσης (ΠΟΛ 1103/2004).

Σχετικώς, σας παραθέτουμε και την σχετική ΠΟΛ. 1028/2004:

«ΠΟΛ.1028/2004
Θέμα: Ευθύνη Διοικούντων Α.Ε. και Εκκαθαριστών αυτής για την καταβολή στο Δημόσιο χρεών της εταιρίας.

ΣΧΕΤ: 1010842/941/0016/13-5-96

Σας κοινοποιούμε συνημμένα απόσπασμα της αριθ. 173/2001 γνωμοδότησης του Ν.Σ.Κ – Τμήμα Γ΄ που έγινε αποδεκτή από τον Υπουργό Οικονομίας και Οικονομικών ως προς τα θέματα που αφορούν την προσωπική και αλληλέγγυα ευθύνη των διοικούντων ανώνυμες εταιρίες (ή και συνεταιρισμούς) και συγκεκριμένα των αντιπροέδρων Διοικητικού Συμβουλίου, των αναπληρωτών του Διευθύνοντος Συμβούλου καθώς και των εκκαθαριστών αυτής κατά τις διατάξεις της παρ. 1 του άρθρου 115 Ν. 2238/94 Σημ. Ε.Ο. Ε7 : Βλ. Κωδ. Ν. 2238/1994 άρθρο 115 παράγραφος 1 (υποβληθέν πρώτο (1) και δεύτερο (2) ερώτημα).
Ειδικότερα, σύμφωνα με τη γνωμοδότηση αυτή έγινε δεκτό ότι, στη διάταξη της παρ. 1 του άρθρου 115 Ν. 2238/94 που ορίζει ότι «τα πρόσωπα που είναι διευθυντές, διαχειριστές ή διευθύνοντες σύμβουλοι και εκκαθαριστές των ημεδαπών ανωνύμων εταιριών ή συνεταιρισμών κατά το χρόνο της διάλυσης ή συγχώνευσής τους, ευθύνονται προσωπικώς και αλληλεγγύως για την πληρωμή του φόρου που οφείλεται από αυτά τα νομικά πρόσωπα σύμφωνα με τον παρόντα, καθώς και του φόρου που παρακρατείται ανεξάρτητα από το χρόνο βεβαίωσής τους», δεν μπορούν να συμπεριληφθούν άλλα. πρόσωπα τα οποία έχουν την ιδιότητα του αναπληρωτή, όπως είναι οι αντιπρόεδροι Δ.Σ. και οι αναπληρωτές του Δ/ντoς Συμβούλου Α.Ε., ασχέτως αν τα πρόσωπα αυτά ενδεχομένως να άσκησαν διοίκηση ή να αναμίχθηκαν στη διαχείριση των εταιρικών υποθέσεων, καθόσον δεν έχουν την ιδιότητα όπως ρητά και περιοριστικά αναφέρεται στην σχετική διάταξη του ως άνω νόμου.
Επίσης έγινε δεκτό ότι, οι εκκαθαριστές Α.Ε. ή συνεταιρισμών υπόκεινται στη ρύθμιση της παρ. 1 του άρθρου 115 Ν. 2238/94 Σημ. Ε.Ο. Ε7 : Βλ. Κωδ. Ν. 2238/1994 άρθρο 115 παράγραφος 1 και υπέχουν προσωπική και αλληλέγγυα ευθύνη για την πληρωμή των χρεών της εταιρίας από φόρο εισοδήματος και παρακρατούμενους φόρους, υπό την προϋπόθεση βέβαια ότι αποδέχτηκαν το διορισμό τους και ανέλαβαν καθήκοντα εκκαθαριστή, πράγμα το οποίο κρίνεται σε κάθε περίπτωση[..]».

2. ΠΡΟΣΤΙΜΑ ΚΒΣ

Σύμφωνα με την παρ. 4 του άρθρου 9 του ΚΦΚ (Ν 2523/1997), οι διατάξεις του Ν. 2238/1994 που ρυθμίζουν θέματα βεβαίωσης, διοικητικής επίλυσης της διαφοράς και καταβολής φόρου εισοδήματος, εφαρμόζονται ανάλογα και για τα πρόστιμα ΚΒΣ του άρθρου 5 του ν 2523/97. Αναφορικά με τις ποινικές ευθύνες, εφαρμογή έχει η περίπτωση α΄ της παρ. 1 του άρθρου 20 του ν 2523/97, απόσπασμα το οποίου παρατίθεται πιο κάτω στην περίπτωση  «4.Καταβολή ΦΠΑ».

3. ΚΑΤΑΒΟΛΕΣ ΕΙΣΦΟΡΩΝ ΠΡΟΣ ΙΚΑ

Σύμφωνα με το άρθρο 4 παρ. 4 του Ν. 2556/1997, οι ανωτέρω διατάξεις του άρθρου 115 του ΚΦΕ (ν. 2238/1994 ΦΕΚ 151 Α’), όπως ισχύουν κάθε φορά, που αναφέρονται στην ευθύνη των διοικούντων νομικά πρόσωπα για την καταβολή των φόρων που οφείλουν στο Δημόσιο τα πρόσωπα αυτά, εφαρμόζονται κατ’ αναλογία και για την καταβολή των οφειλόμενων στο Ι.Κ.Α. ασφαλιστικών εισφορών.

4. ΚΑΤΑΒΟΛΗ ΦΠΑ

Επιπλέον, οι διατάξεις της παραγράφου 3 του άρθρου 115 του ΚΦΕ, όπως παρατέθηκαν ανωτέρω, εφαρμόζονται αναλόγως και στην περίπτωση του ΦΠΑ, καθώς και στις οφειλές φόρου κύκλου εργασιών (παρ. 7, του άρθρου 22, του Ν 2648/1998). Το άρθρο 55 β του Κώδικα ΦΠΑ (Ν. 2859/2000) επεκτείνει την ευθύνη των νομικών προσώπων για απόδοση ΦΠΑ και στους νομίμους εκπροσώπους αυτών, κατά το χρόνο διάλυσης, συγχώνευσης ή μετατροπής τους, ανεξάρτητα από το χρόνο βεβαίωσης του φόρου, οι οποίοι ευθύνονται για την καταβολή του οφειλόμενου φόρου αλληλεγγύως και εις ολόκληρο με το νομικό πρόσωπο.

ΦΟΡΟΔΙΑΦΥΓΗ

Επίσης, κατά το άρθρο 20 του Ν. 2523/1997, στις ημεδαπές ανώνυμες εταιρίες, ως αυτουργοί του αδικήματος της φοροδιαφυγής θεωρούνται οι πρόεδροι των Δ.Σ., οι διευθύνοντες ή εντεταλμένοι ή συμπράττοντες σύμβουλοι, οι διοικητές, οι γενικοί διευθυντές ή διευθυντές, ως και εν γένει κάθε πρόσωπο εντεταλμένο είτε άμεσα από το νόμο είτε από ιδιωτική βούληση είτε με δικαστική απόφαση στη διοίκηση ή διαχείριση αυτών. Αν ελλείπουν όλα τα παραπάνω πρόσωπα, ως αυτουργοί θεωρούνται τα μέλη των διοικητικών συμβουλίων των εταιριών αυτών, εφόσον ασκούν πράγματι προσωρινά ή διαρκώς από ένα από τα καθήκοντα που αναφέρονται πιο πάνω. Το αδίκημα της φοροδιαφυγής αφορά την έκδοση, αποδοχή ή νόθευση πλαστών ή εικονικών φορολογικών στοιχείων (άρθρ. 19 Ν. 2523/1997).

5. ΕΥΘΥΝΗ ΕΝΑΝΤΙ ΤΡΙΤΩΝ

Κατά τα λοιπά, τα μέλη του ΔΣ μίας ΑΕ δεν υπέχουν προσωπική και αλληλέγγυα ευθύνη για τα εταιρικά χρέη έναντι των εταιρικών δανειστών. Στην περίπτωση της πτώχευσης της εταιρείας όμως, αν δεν υποβληθεί εγκαίρως η αίτηση για πτώχευση της ανώνυμης εταιρίας, τα υπαίτια για την καθυστέρηση μέλη του διοικητικού της συμβουλίου ευθύνονταιγια την αποκατάσταση της ζημίας των εταιρικών πιστωτών, σε σχέση με τα χρέη που δημιουργήθηκαν από την ημέρα που σύμφωνα με την άνω διάταξη έπρεπε να έχει υποβληθεί η αίτηση, μέχρι την κήρυξη της εταιρίας σε πτώχευση. Την ίδια ευθύνη υπέχει και αυτός που προέτρεψε το μέλος ή τα μέλη του διοικητικού συμβουλίου να μην υποβάλουν εγκαίρως την αίτηση.

Αν η πτώχευση της εταιρίας προκλήθηκε από δόλο ή βαριά αμέλεια των μελών του διοικητικού συμβουλίου, τα υπαίτια μέλη ευθύνονται σε αποζημίωση έναντι των εταιρικών πιστωτών. Την ίδια ευθύνη υπέχει και εκείνος που άσκησε την επιρροή του στα μέλη του διοικητικού συμβουλίου, προκειμένου να προβούν σε πράξεις ή παραλείψεις που είχαν ως αποτέλεσμα την πτώχευση της εταιρίας.

Η ευθύνη στις περιπτώσεις αυτές είναι εις ολόκληρον. Οι σχετικές απαιτήσεις των εταιρικών δανειστών ασκούνται μόνο από τον σύνδικο (άρθρο 98 Πτωχευτικού Κώδικα).

6. ΠΡΟΣΩΠΟΚΡΑΤΗΣΗ ΓΙΑ ΧΡΕΗ ΔΗΜΟΣΙΟΥ

Τέλος, όσον αφορά το ζήτημα της προσωποκράτησης για χρέη προς το Δημόσιο, προσωπική κράτηση χωρεί κατά των διευθυνόντων, εντεταλμένων και συμπραττόντων συμβούλων, διοικητών, γενικών διευθυντών των Ανωνύμων Εταιριών και κατά παντός ετέρου προσώπου εντεταλμένου, είτε αμέσως εκ του νόμου, είτε εξ ιδιωτικής βουλήσεως, για την διοίκηση ή διαχείριση, είτε καθ’ οιονδήποτε τρόπον αναμιχθέντος ενεργώς σε αυτές, διωκομένων σωρευτικώς ή μη κατά την κρίση του διώκοντος Διευθυντού του Δημοσίου Ταμείου. Ελλείψει απάντων των ανωτέρω το μέτρο λαμβάνεται κατά του προέδρου του διοικητικού συμβουλίου. Ωσαύτως ο πρόεδρος διώκεται εάν ασκεί πράγματι καθήκοντα ενός των ανωτέρω. Το μέτρο αυτό χωρεί για κάθε χρέος του νομικού προσώπου προς το Δημόσιο (άρθρ. 69 ΚΕΔΕ).

Με το άρθρο 46 του Ν. 2065/1992, για τα ληξιπρόθεσμα προς το Δημόσιο χρέη, που βεβαιώνονται σύμφωνα με τις διατάξεις του ΚΕΔΕ (ν.δ. 356/1974 ΦΕΚ 90 Α’) καθώς και για τα ληξιπρόθεσμα προς το Ι.Κ.Α. χρέη, εκτός των φόρων μεταβίβασης ακινήτων, δωρεών, γονικών παροχών και κληρονομιών, εφαρμόζονται οι διατάξεις του ν. 1867/1989 (ΦΕΚ 227 Α’) περί προσωπικής κράτησης με ορισμένες αυστηρές παρεκκλίσεις.

Ήδη το ζήτημα της συνταγματικότητας της προσωποκράτησης για χρέη προς το Δημόσιο βρίσκεται στο Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο, λόγω προηγούμενης έκδοσης αντιφατικών αποφάσεων μεταξύ ΣτΕ (Σ.Τ.Ε. 1890/2008 & ολ. Σ.Τ.Ε. 250/2008) και Αρείου Πάγου (ΟλΑΠ 1/2009).

ΠΗΓΗ: http://www.e-forologia.gr/forum/viewTopic.aspx?id=20688